దేశవ్యాప్తంగా ఆక్రమణలకు గురైన 414 కేంద్ర రక్షిత స్మారక కట్టడాలు (Centrally Protected Monuments) మరియు చారిత్రక ప్రదేశాల జాబితాలో తెలంగాణలోని మూడు కట్టడాలు ఉన్నాయని కేంద్ర సంస్కృతి, పర్యాటక శాఖ మంత్రి గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ రాజ్యసభలో గురువారం వెల్లడించారు. అయితే, ఆ మూడు కట్టడాల పేర్లను కేంద్ర ప్రభుత్వం తన లిఖితపూర్వక సమాధానంలో అధికారికంగా ప్రకటించలేదు.
దేశమంతటా కేంద్ర ప్రాముఖ్యత కలిగిన 3,688 పురావస్తు ప్రదేశాలు ఉండగా, స్థానిక రెవెన్యూ రికార్డుల్లో భూ యాజమాన్య వివరాలు సరిగా లేకపోవడమే ఆక్రమణల తొలగింపునకు ప్రధాన అవరోధంగా మారిందని మంత్రి తెలిపారు.
రాష్ట్రంలో ఆక్రమణల ముప్పును ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన చారిత్రక ప్రాంతాలు:
- వరంగల్ కోట (Warangal Fort): కోట పరిధిలోని భూములు ఆర్కియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI) పేరు మీద కాకుండా ప్రభుత్వ భూములుగా రికార్డుల్లో నమోదై ఉండటంతో ఆక్రమణదారుల తొలగింపు కష్టంగా మారింది. కేంద్ర మంత్రి జి. కిషన్ రెడ్డి గతంలోనే వీటిపై చర్యలు తీసుకోవాలని సీఎం రేవంత్ రెడ్డికి లేఖ రాశారు.
- వేయి స్తంభాల గుడి (హన్మకొండ) & రామప్ప దేవాలయం (ములుగు): యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తించబడిన రామప్ప ఆలయ బఫర్ జోన్లలో అక్రమ నిర్మాణాలు చేపట్టడం ఆలయ పునాదులకు ప్రమాదకరంగా మారిందని సంరక్షకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
- చార్మినార్ & గోల్కొండ కోట: చార్మినార్ పరిసర ప్రాంతాలు మరియు గోల్కొండ కోట నిషేధిత రీజన్లలో వందలాది అక్రమ నిర్మాణాలు వెలిశాయని ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
- అలంపూర్ & కుతుబ్ షాహీ తోంబ్స్: సరిహద్దులు స్పష్టంగా లేకపోవడంతో అలంపూర్ నవబ్రహ్మ ఆలయాల పరిసరాల్లోనూ ఆక్రమణల ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.
పరిష్కారానికి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల చర్యలు:
భూమి యాజమాన్యం ఎవరి పేరు మీద ఉన్నప్పటికీ, ‘AMASR చట్టం 1958’ ప్రకారం పురాతన కట్టడాలను కాపాడటం ఏఎస్ఐ (ASI) యొక్క ప్రధాన బాధ్యత అని మంత్రి షెకావత్ స్పష్టం చేశారు. ఇప్పటికే జియో-రెఫరెన్సింగ్, డిజిటైజేషన్ ప్రక్రియను పూర్తి చేసి ‘భువన్’ (Bhuvan Portal) పోర్టల్లో అప్లోడ్ చేశామని, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల భాగస్వామ్యంతో జాయింట్ సర్వేలు నిర్వహిస్తూ ఆక్రమణలను అరికట్టేందుకు చర్యలు చేపడుతున్నట్లు తెలిపారు.
