హైదరాబాద్లోనే అత్యంత చారిత్రక శోభ, విశిష్ట ఆచారాలు కలిగిన మండపాల్లో బాలాపూర్ గణేష్ అగ్రస్థానంలో నిలుస్తుంది. 72 ఏళ్ల సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉన్న ఖైరతాబాద్ మహాగణపతి తర్వాత, నగర భక్తులను అత్యధికంగా ఆకట్టుకునే శక్తి బాలాపూర్ వినాయకుడికే సొంతం. ప్రతి ఏటా వివిధ ప్రముఖ దివ్యక్షేత్రాల నమూనాలతో మండపాన్ని డిజైన్ చేసే సంప్రదాయంలో భాగంగా, ఈ ఏడాది ఒడిశాలోని ప్రసిద్ధ పూరీ జగన్నాథ్ దేవాలయం ఆకృతిలో భారీ మండపాన్ని తీర్చిదిద్దారు.
బాలాపూర్ గణపతికి ‘ప్రారంభ గ్రామ వినాయకుడు’ మరియు ‘ఆది వినాయక’ అనే విశిష్టమైన గుర్తింపులు ఉన్నాయి. 1980లో భాగ్యనగర్ ఉత్సవ సమితి ఆహ్వానాన్ని మన్నించి, రంగా రెడ్డి జిల్లా గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి వినాయకుడిని ట్యాంక్ బండ్ శోభాయాత్రలో నిమజ్జనం చేయడానికి బాలాపూర్ కమిటీ తొలిసారిగా సిద్ధమైంది. అప్పటి నుంచి హైదరాబాద్ నగర నిమజ్జన ఊరేగింపును ముందుండి నడిపించే ‘ప్రారంభ గ్రామ వినాయకుడి’గా ఇది నిలిచింది. అంతేకాకుండా, 1983లో నగరంలో చెలరేగిన వర్గపోర్లు, కర్ఫ్యూ వాతావరణం ఉన్నప్పటికీ, 1984లో 400 మందికి పైగా పోలీసు బలగాల రక్షణ నడుమ ఉత్సవ సమితి అత్యంత శాంతియుతంగా నిమజ్జనాన్ని పూర్తి చేసింది. నాటి నుంచి నిరంతరాయంగా ప్రశాంతంగా సాగుతున్న ఈ శోభాయాత్ర పరంపరకు గాను స్వామివారికి ‘ఆది వినాయకుడు’ అని పేరు వచ్చింది.
దేశవ్యాప్తంగా వినాయక మండపాల్లో లడ్డూ వేలం పాట వేసే సంప్రదాయం కూడా బాలాపూర్ నుంచే ప్రారంభమైంది. 1994లో కొల్లన్ మోహన్ రెడ్డి కేవలం రూ. 450కి ఈ లడ్డూను దక్కించుకోవడంతో ఈ చరిత్రకు శ్రీకారం చుట్టారు. ఆ తర్వాత 1995లో ఆయన రూ. 4,500కి మళ్లీ దక్కించుకున్నారు. ఈ లడ్డూ ప్రసాదాన్ని పొలంలో చల్లడం వల్ల పంటలు సమృద్ధిగా పండాయని, కుటుంబానికి ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం సిద్ధించాయని నమ్మకం బలపడటంతో ప్రతి ఏటా దీని పోటీ పెరిగింది. ఈ వేలం కేవలం ఒకే వర్గానికే పరిమితం కాలేదు. 2000వ దశకం ప్రారంభంలో అహ్మద్ సాదీ, ఒమర్ బిన్ సాలెహ్ వంటి ముస్లిం ప్రముఖులు కూడా వేలంలో పాల్గొని రూ. 96,000 వరకు బిడ్ పెంచి మత సామరస్యానికి గొప్ప ఉదాహరణగా నిలిచారు. నగరంలో రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్ ఎత్తుపల్లాలతో సంబంధం లేకుండా బాలాపూర్ లడ్డూ వేలం పాట ధర ప్రతి ఏటా రికార్డు స్థాయిలోనే పెరుగుతూ వస్తోంది.
ఆధ్యాత్మికతకు, గ్రామీణ సంస్కృతికి, లడ్డూ వేలం ద్వారా రైతు సంక్షేమానికి ప్రతీకగా నిలిచే బాలాపూర్ గణపతి, ఈసారి పూరీ జగన్నాథ ఆలయ రూపంలో భక్తులకు కనువిందు చేస్తున్నారు.
